31-10-12

Les A: Tengwar

De lessen zijn geüpdatet volgens de versie van Ardalambion van december 2012.


Quenya is de taal van de Elfen uit Aman, net als de andere elfentalen worden ze met een alfabet van 34 tekens geschreven die we tengwar noemen. Deze letters worden in 4 kolommen en 6 rijen geplaatst. Verder zijn er nog 10 losse letters.

 

 

1

2

3

4

1

  t

  p

  c

 qu

2

 nd 

 mb

 ng

 ngw

3

 s

  f

 h

  hw

4

 nt

 mp

 nc

  nqu

5

  n

  m

 n

 nw

6

 r

  v

 y

 w

 

 

 

 

 

  l

 r

/  s

 h

 ld

 rd

/  ss

 h

 

Het basisprincipe hierbij is dat ge telkens moet proberen om zoveel mogelijk lettergroepen te gebruiken dus nt schrijft ge met en niet met  .

Merk verder op dat deze tabel enkel medeklinkers bevat, in Quenya worden klinkers dan ook niet door aparte letters voorgesteld (zie Uitspraak deel 2).

 

Klemtoon

De klemtoon van een woord met twee lettergrepen ligt altijd op de eerste lettergreep.

De klemtoon van een langer woord ligt op de voorlaatste lettergreep of de lettergreep er net voor, nooit elders.

In volgende 3 gevallen valt de klemtoon op de voorlaatste lettergreep:

  • de voorlaatste lettergreep bevat een lange klinker
  • de voorlaatste lettergreep bevat een tweeklank
  • de voorlaatste lettergreep bevat een korte klinker gevolgd door twee of meer medeklinkers (hierbij tellen de medeklinkers die in het Nederlands meer dan één klank bevatten ook als twee of meer medeklinkers).

In de eerste lessen zullen we de beklemtoonde klinker vet afdrukken, maar het went snel.

Gepost door Dirk_math in Inleiding | Permalink | |  Print

24-10-12

Les B: Uitspraak deel 1

De uitspraak van de meeste medeklinkers is geen probleem.
Volgende medeklinkers klinken identiek als de Nederlandse:

  t,  p,    f,    c (wordt altijd k uitgesproken)

  m,    n,    v,    l

 

De overige medeklinkers en medeklinkergroepen bespreken we één voor één:

  • : qu, uitgesproken als kw
  • : ng, de g wordt als een harde Franse ‘g’ uitgesproken
  • : ngw, de g wordt als een harde Franse ‘g’ uitgesproken
  • : mb (de b komt in Quenya nooit afzonderlijk voor)
  • : nd (de d komt in Quenya nooit afzonderlijk voor)
  • : nt
  • : mp
  • : nc (nk uitgesproken)
  • : nqu (nkw uitgesproken)
  • : nw, komt enkel aan het begin van een woord voor en wordt met getuite lippen uitgesproken (in het midden van een woord schrijven we dus )
  • : h, komt enkel aan het begin van een woord of tussen twee klinkers voor (wordt soms ch uitgesproken, zie deel 2)
  • : h (wordt in Quenya met een 'h' geschreven, maar de uitspraak is altijd ch)
  • : hw, komt enkel aan het begin van een woord voor (we spreken de h-klank net als bij de vorige als ch uit, de letter klinkt dus als chw)
  • : komt enkel aan het begin van een woord voor in de combinaties  en . Ze is ook een overblijfsel uit het Oudelfs, ze wordt echter niet uitgesproken. We noteren deze combinaties met hl en hr, maar zeggen dus l en r
  • : dit is de w-klank maar aan het begin van een woord wordt deze tengwa bijna altijd als v uitgesproken
  • : deze Oudelfse letter komt bij enkele woorden voor, ze klinkt als n (er is dus geen verschil qua uitspraak met de )
  • Er zijn twee letters r: gebruiken we als de volgende klank een klinker is en de voor een medeklinker of op het einde van een woord
  • : rd (de d komt in Quenya nooit afzonderlijk voor)
  • : ld (de d komt in Quenya nooit afzonderlijk voor)
  • Er zijn drie letters s: gebruiken we als de volgende klank een korte klinker is en de voor een medeklinker, een lange klinker, een tweeklank of op het einde van een woord; de derde vorm stamt uit het Oudelfs, in hedendaags Quenya klinkt deze letter echter gewoon als een s
  • ook de dubbele ss heeft twee varianten: gebruiken we als de volgende klank een korte klinker is en de   voor een tweeklank of een lange klinker (er zijn geen andere gevallen)

 

Gepost door Dirk_math in Inleiding | Permalink | |  Print

17-10-12

Les C: Uitspraak deel 2

Klinkers

Quenya heeft 5 klinkers: a, e, i, o, u.

De uitspraak van de klinkers is voor een Nederlandstalige gelukkig vrij eenvoudig.

We spreken ze altijd helder uit, er zijn dus geen doffe klinkers zoals in het Nederlands.

 

De uitspraak van a, e, i, o is identiek aan het Nederlands, maar u spreken we als de 'oe' van 'boek' uit.

Ze worden aangeduid door een zogenaamde techta (tehta in Quenya-schrijfwijze), dit is een tekentje boven de vorige medeklinker:

                                       ta                             te                             ti

                                        to                             tu

Als er geen vorige medeklinker beschikbaar is, dan gebruiken we een korte drager:

                                        a                                 e                                 i

                                        o                                u

 

Dit komt enkel voor in volgende twee gevallen:

  • aan het begin van een woord, het woord begint dus met een klinker,
  • als er twee klinkers onmiddellijk na elkaar voorkomen dan staat de tweede klinker op een korte drager.

 

Elk van de vijf klinkers heeft ook een lange versie die we aanduiden door een accent: á, é, í, ó, ú.

Ze worden uitgesproken zoals de Nederlandse 'aa', 'ee', 'ie' en 'oo'. De lange ú klinkt zoals de 'oe' van 'boer' (dus langer dan de 'oe' van 'boek'). In tengwar noteren we ze met een lange drager, ze worden nooit op een andere medeklinker geplaatst:

                                        á                                 é                                 í

                                        ó                                ú

 

De j-klank

De j-klank wordt in Quenya door twee puntjes onderaan de vorige medeklinker geschreven, we noteren deze klank door een 'y' maar zeggen altijd 'j'. We vinden volgende combinaties:

                                        ty                            ly                              my

                                        ny                        ry                       hy

                                 nty

Als er geen medeklinker beschikbaar is dan gebruiken we het teken: . Merk op dat de letter in dit geval als 'ch' uitgesproken wordt (de uitspraak van is dus 'chj').

 

Medeklinkercombinaties

Dubbele medeklinkers worden in Quenya langer uitgesproken dan enkele, dit is dus anders dan in het Nederlands. Let bvb. op het verschil tussen een enkele 'm' en de 'mm' in ‘trammaatschappij’. We geven ze weer door een streepje onderaan de medeklinker:

                                       tt                             ll                               mm

                                       nn                        rr                      cc (kk)

                                     pp

Verder kent Quenya ook een dubbele ss maar die hebben we reeds besproken in deel 1 omdat er een afzonderlijke letter voor bestaat.

 

Tenslotte zijn er drie medeklinkercombinaties waarvan de tweede klank een s is:

                                       ts                           ps                            x (cs)

 

De meeste woorden eindigen op een klinker; op het einde van een woord kunnen in Quenya alleen volgende medeklinkers zonder klinker voorkomen:

                                        l                                n                             r

                                        s                               t

Normaal heeft een Quenya-woord geen medeklinkercombinaties zonder klinker op het einde van een woord, de enige combinatie die daar is toegestaan, is nt.

 

Tweeklanken

Er bestaan 7 tweeklanken in Quenya:

  • : ai, uitgesproken als ‘aai’
  • : oi, uitgesproken als ‘ooi’
  • : ui, uitgesproken als ‘oei’
  • : au, uitgesproken als ‘au’
  • : eu, uitgesproken als ‘eu’
  • : iu, uitgesproken als ‘joe’ (met een Nederlandse ‘j’)
  • : ei, deze is heel zeldzaam, we spreken hem uit als ‘eei’

Alle andere klinkercombinaties spreken we telkens als twee afzonderlijke klinkers uit. Zoals boven vermeld, wordt in dat geval de tweede klinker op een korte drager geschreven.

Gepost door Dirk_math in Inleiding | Permalink | |  Print

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende