• Les 50

       -  

         I ambanya calle

    Het schoonste weer

     

    1 –     

    Meryalelyain polil tule anvande Orometenna,

    Voor uw vakanties kunt best naar Oromet komen,

    2 –     

    yasse hiruval i ambanya calle.

    waar u het schoonste weer zult vinden.

    3 –         

    Orometse i ear ná helwa lá i falassen Ondonóreo,

    In Oromet is de zee blauwer dan op de stranden van Gondor,

    4 –        

    ar Anar Orometo ná lauca lá i Valariandeo.

    en de Orometaanse zon is warmer dan de Beleriandse.

    5 –      

    Ente i martami ear tanome arye.

    Bovendien zijn de herbergen er beter.

    6 –    

    Quantuval aurelyar írime engwion:

    U zult uw dagen vullen met heerlijke dingen:

    7 –       

    lutúval tanome ar rimbe lúmi caituval Anaresse.

    u zult er zwemmen en vele uren zonnebaden (liggen in de zon).

    8 –      

    I atani Ondonóreo lelyean arrimbave Tasarinanna,

    De mensen van Gondor gaan meestal naar Wilgenvallei,

    9 –       

    mal ilye falassi Orometo nar lai vanye.

    maar alle stranden van Oromet zijn heel schoon.

    10 –       

    Autuval et Orometello arwa i ambanye mintyaron.

    U zult Oromet verlaten met de schoonste herinneringen.

     

    Opmerkingen:

    • Het thema van deze les is duidelijk de comparatief en de superlatief.
    • De superlatief vormen we door - an- voor het adjectief te zetten. Er zijn echter heel wat uitzonderingen op deze basisregel. Probeer ze momenteel gewoon te herkennen in de herhalingsles volgen de details.
    • Quenya kent twee verschillende comparatieven: de vergelijkende en de absolute. De vergelijkende vertalen we in het Nederlands als bijvoorbeeld "…is groter dan…". Deze constructie is in Quenya altijd van de vorm / + adjectief + / (zie ook les 26).
    • De absolute comparatief vinden we als voorbeeld op lijn 5:  arye. Dit is de meervoudsvorm van  arya en dat is de comparatief van  mára en  mane. Bij de absolute comparatief vergelijken we dus niet direct twee dingen, we zeggen gewoon dat iets beter, schoner, slechter, … is dan al de rest. Bij de andere adjectieven vormt ge deze comparatief gewoon door een combinatie met het bijwoord  lil "meer":   lil lauca "warmer".
    • De uitdrukking "vullen met" geven we in Quenya weer met een genitief:   quatinyes neno "ik vul het met water".
    •  Tasarinan bestaat uit de woorden  tasar "wilg" en  nande "vallei".
  • Les 50 oefening

    

    1.      

    2.       

    3.      

    4.       

    5.        

    6.             

    7.          


    1. Meryalelyar Tasarinande nauvar i ambanye cuilelyo.

    2. Maticoa sina ná mane lá i hyanar.

    3. Híni sine nar halle lá tornenta.

    4. Carne lunca sina ná i analta ilquo.

    5. Ondonóresse i yáve ná laica lá ta Valariandeo.

    6. Atalli hirir ita Orometse eas acca lauca, mal i arrimbar nar lai sende.

    7. Cardelya ná hoa mal i car Oroméva ná lil hoa.


    1. Uw vakanties in Wilgenvallei zullen de schoonste van uw leven zijn.

    2. Dit restaurant is beter dan de andere (subst.mv.).

    3. Deze kinderen zijn groter dan hun broer.

    4. Deze rode wagen is de grootste van alle.

    5. In Gondor is het fruit groener dan dat van Beleriand.

    6. Sommige mensen vinden dat het in Oromet te warm is, maar de meesten (subst.mv.) zijn heel tevreden.

    7. Uw huis is groot maar het huis van Orome is groter.

  • Les 51

        -  

        Vanya loima…

    Schone fout…

     

    1 –      

    I mallesse: Aiya, mane arin Tuor,

    Op straat: Hallo, goedemorgen Tuor,

    2 –  

    ma matuvangwe?

    gaan gij en ik eten?

    3 –        

    Ványe, hantanyel, amátiën; ambartië nin qua lai laliën.

    Ik niet, bedankt, ik heb (al) gegeten; er is mij iets heel grappigs overkomen (er is aan mij iets erg om te lachen gebeurd).

    4 –     

    Ánin quete ita ambartië len.

    Zeg me dan wat u overkomen is.

    5 –       

    Maticoasse, i tyeldesse mattinyo maquenten i núron:

    In een restaurant op het einde van mijn maaltijd vroeg ik aan de kelner:

    6 –          

    "Salpa sulpo, ece"; sen tánala i quetta i mattion parmasse.

    "een kom soep, alstublieft"; hem het woord tonend in het menu (maaltijdenboek).

    7 –    

    Pince ento apa canasta,

    Een beetje later na een kwartier,

    8 –       

    ninna tulunes úvea salpa sulcaron, hanyal, amátiën…

    bracht hij mij een enorme kom wortelen, ge begrijpt, ik had al gegeten…

    9 –   

    Sanyave anes loimanya,

    Natuurlijk was het mijn schuld,

    10 –      

    ecendiën 'sulpa', mal quen etécië 'sulca'.

    ik had gelezen 'sulpa', maar men had 'sulca' geschreven.

    11 –     

    Teldave pollen care valimbe ilqua.

    Uiteindelijk kon ik gelukkig alles regelen (goed maken).

     

    Opmerkingen:

    • In deze les vinden we de laatste tijd van het Quenya werkwoord: het perfectum. Deze tijd gebruiken we om uit te drukken dat iets voorbij is maar nog steeds een grote invloed heeft op hetgeen er gezegd wordt; we vinden dus de vorm  amátiën "ik heb gegeten" of "ik had gegeten" indien dit betekent dat ge op het moment waarop ge spreekt geen behoefte hebt aan eten.
    • De  amátiën uit lijn 3 slaat op iets dat invloed heeft op het heden dus vertalen we het door "ik heb gegeten", op lijn 8 heeft  amátiën een invloed op het verleden en vertalen we het dus door "ik had gegeten". De Nederlandse VVT (ik had hem gezien) is op dit punt dus gemakkelijk omdat we die in Quenya altijd met een perfectum vertalen:  ecéniënyes. Voor de VTT (ik heb hem gezien) ligt het echter niet zo simpel, al naargelang de situatie komt dit in Quenya overeen met een verleden tijd ( cennenyes) of een perfectum ( ecéniënyes).
    • Het perfectum heeft ook een aantal onregelmatigheden:  ambartië is het perfectum van - marta- "gebeuren, overkomen". In het perfectum vinden we voor de werkwoorden  en  ea respectievelijk de vormen:  anaië en  engië. Voor het passieve perfectum geeft dit dan ook:   anaiës latyaina "het is/was geopend".
    • Het werkwoord - lelya- gebruiken we enkel als we echt fysisch ergens naar toe gaan   lelyan mardenna "ik ga naar huis". We kunnen - lelya- niet als hulpwerkwoord gebruiken dat zoals in het Nederlands een nabije toekomst aangeeft, bvb. "ik ga eten" betekent eigenlijk "ik zal dadelijk eten". In Quenya geven we dit met een gewone toekomende tijd weer:   matuvan rato "ik zal dadelijk eten".
    • Het symbool wordt gebruikt om een woord extra nadruk te geven in een zin.