• Les 43

        -  

         I menta calleo

    Het weerbericht

     

    1 –       

    Enwo arin euva ancale as súre Valariandasse.

    Morgenvroeg zal er zonneschijn met wind zijn in Beleriand.

    2 –        

    I súre nauva pia tulca et i Formello.

    De wind zal nogal sterk zijn uit het noorden.

    3 –      

    I aure paltuva ringa lá noa.

    De dag zal daarmee kouder aanvoelen dan gisteren.

    4 –          

    Ondonóresse euvar fanyar arinesse ar endauresse haryuvalve lumbor ar timpe.

    In Gondor zullen er ’s morgens wolken zijn en in de namiddag zullen we regenwolken en druilregen hebben.

    5 –                

    I súre úva tulca tanome, mal i arya ná ita ilquen tulúvar collo ar táta óte.

    De wind zal er niet krachtig zijn, maar het beste is dat iedereen een mantel en een hoed meebrengt (met hen brengen).

    6 –          

    Helcaraxesse lú sinasse fauta ar nicúva tanome i lómi hilyalassen.

    In het IJsland sneeuwt het op dit moment en het zal er de volgende nachten vriezen.

    7 –          

    I tiër nauvar runde ar i siryar nauvar quanta helceo.

    De wegen zullen glad zijn en de rivieren vol ijs.

    8 –           

    I telda rantasse otsola sino i calle nauva vávea ve síra.

    Tijdens de het laatste deel van deze week zal het weer gelijk (gelijkaardig zoals) vandaag zijn.

    9 –     

    Aureli nauvar calime, hyanar lúrië.

    Sommige dagen zullen helder zijn, andere overtrokken.

    10 –        

    I mentiër súrio nar: Formen, Rúmen, Hyarmen, Númen.

    De windrichtingen zijn: noord, oost, zuid, west.

     

    Opmerkingen:

    • een  fanya is een witte wolk, een  lumba een donkere wolk.
    • Het onpersoonlijke werkwoord - nicu- "vriezen" heeft  nique "het vriest" als vorm voor de aorist,  níqua "het is aan het vriezen" als continuatief en  nicune "het vroor" als verleden tijd.

    • Om uit te drukken dat iets het beste is, plaatsen we het lidwoord voor "beter":   i arya.

    De vierde tijd op ons menu is de toekomende tijd. In vergelijking met de andere tijden is deze heel eenvoudig:

      • bij een werkwoord op een medeklinker voegen we – -uva toe,
      • bij een werkwoord op – -a laten we deze – -a vallen en we voegen opnieuw – -uva toe.
      • bij een werkwoord op – -u vormt deze u samen met die van – -uva de uitgang – -úva.

    De toekomende tijd maakt in Quenya dus geen gebruik van een hulpwerkwoord zoals "zullen".

    De ontkenning vormen we met  ua gevolgd door de basisvorm van de toekomende tijd   uan quetuva "ik zal niet spreken".

    Er zijn maar 3 onregelmatige werkwoorden:

    , , , nauva, zijn
    , , ea, euva, zijn
    -, , quat-, quantuva, vullen

  • Les 43 oefening

    

    1.     

    2.   

    3.    

    4.      

    5.     

    6.   

    7.    

    8.    

     

    1. Sinye sinesse nauvan acca telda.

    2. Nauval penya men.

    3. Ma satuval nin hamma?

    4. Tulúvan collo síra, an nas ringa.

    5. Enwo arin cuivuvan lúmesse mine.

    6. Matuvalve rimbave massa.

    7. Ma Orome cenduva parmanya?

    8. Hríve sinasse maruvan Ondonóresse.

     

    1. Vanavond zal ik te laat zijn.

    2. Wij zullen u missen (gij zult aan ons ontbrekend zijn).

    3. Zult u voor mij een stoel voorbehouden?

    4. Ik zal vandaag een mantel dragen, want het is koud.

    5. Morgenvroeg zal ik om één uur opstaan.

    6. Wij zullen dikwijls brood eten.

    7. Zal Orome mijn boek lezen?

    8. Deze winter zal ik in Gondor wonen.

  • Les 44

        -  

         I coasse mentaro

    In het gebouw van de bode

     

    1 –           

    Ánin apsene, herunya, ma polil quetitan masse ea i mentaro coasse?

    Excuseer mij, mijnheer, kunt u mij zeggen waar het gebouw van de bode is?

    2 –         

    I nelya malle hyaryasse, i tarna pella tuxa rangali.

    In de derde straat links, 100 el voorbij het kruispunt.

    3 –  

    Lai hantanyel!

    Erg bedankt!

    4 –             

    I nér lelya minna i coanna yasse híras pia anda téma epe andon.

    De man gaat het gebouw binnen waar hij een vrijlange rij voor een poort vindt.

    5 –     

    Teldave, apa canasta, lúrya tule.

    Uiteindelijk, na een kwartier, komt zijn beurt (moment).

    6 –       

    Nai mentuval sarme sina Ondonórenna i ciryanen?

    Zou u deze brief per boot naar Gondor (kunnen) versturen?

    7 –             

    I mentaro tala i lungule sarmeo, ar eques: Mine ar perta culusta, herunya.

    De bode weegt de zwaarte van de brief, en zegt: anderhalf goudstuk, mijnheer.

    8 –       

    Mai, ánin anta yando quain vaiar, ece.

    Goed, geef me nog 10 omslagen, alstublieft.

    9 –    

    Merin en menta parmali.

    Ik wil nog enkele boeken versturen.

    10 –       

    Mai, herunya, ma meril en hyane natti?

    Goed, mijnheer, wilt u nog andere dingen?

    11 –      

    Ná, ece, masse polin menta colca?

    Ja, alstublieft, waar kan ik een doos versturen?

    12 –         

    Attea andones, nai larca! La ea téma lú sinasse.

    Bij de tweede poort, wees snel! Er is geen rij op dit moment.

     

    Opmerkingen:

    • Het woord  quetitan is een samentrekking van de infinitief  quete en de uitgang – -n, in de herhalingsles gaan we dieper op deze 'verlengde infinitieven' in.
    • De woorden "links" ( hyarya) en “rechts” ( forya) kunnen we op twee manieren gebruiken: "in de linkse straat" is    i hyarya mallesse, "in de straat links" is    i malle hyaryasse.
    • De elfen gebruiken nog steeds de oude lengtematen  lár "mijl" en  ranga "el". Een el is 96,52 cm en een mijl is 5000 el dus 4,826 km.
    • Het woordje  pella "voorbij" is een zogenaamd nazetsel; het komt altijd na het substantief waar het bijhoort.
    • De constructies   ánin apsene en   ánin anta staan net zoals eerdere voorbeelden in de gebiedende wijs. Probeer ze alvast te onthouden, de theorie volgt later.
    • We komen in deze les ook een opnieuw  nai tegen. Dit woordje wordt in het Nederlands letterlijk vertaald door "moge". Deze oude zegswijze gebruiken we voor een wens-constructie "moge u lang leven", daarmee bedoelen we "ik hoop dat u lang zult leven".
    • In Quenya wordt dit echter veel meer situaties gebruikt, zoals hier in lijn 6: eigenlijk staat er letterlijk "moge u deze brief versturen" of "ik hoop dat u deze brief verstuurt". Het is dus een beleefde manier om te zeggen "verstuur deze brief". In het Nederlands vertalen we dit door een zogenaamde 'retorische' vraag, dit wil zeggen een vraag waar ge geen antwoord op verwacht.
    • Op lijn 12 betekent   nai larca "moge u snel zijn" of in gewone taal "wees snel".
    • De verleden tijd van - tyasta- "proberen, testen” is  tyasante.