• Les 36

        -  

        Landelme rimbave

    We hebben veel gelachen

     

    1 –      

    Masse eal noa apa i endaure?

    Waar waart ge gisteren na de middag?

    2 –         

    Noa lúmesse attallo cantanna lómio, ean tyaliënna as nildoli.

    Gisteren van twee tot vier ‘s nachts, was ik naar een toneelstuk met enkele vrienden.

    3 –   

    Mana mitta anes?

    Welk stuk was het?

    4 –       

    "I pilu ya píle i mirilli aranwa"

    "De dief die de juwelen van de koning stal"

    5 –         

    Hlassen ar cendanen ita nas anwave mára tyalië laliën.

    Ik heb gehoord en gelezen dat het een echt goede komedie (spel om te lachen) is.

    6 –            

    Landelme ilquen rimbave, anelme uo as atta nildor yar lalar en pince

    We hebben allemaal veel gelachen, we waren samen met twee vrienden die maar weinig lachen

    7 –     

    ananta noa landente lai sardave.

    en toch hebben ze gisteren heel hard gelachen.

    8 –        

    Ma quentelde rimbave i tyaliéno apa entullelde mardenna?

    Spraken jullie nog veel over het stuk nadat jullie terug thuis waren (naar huis teruggekeerd waren)?

    9 –           

    Valme, sannelme tó rimbave ar landelme tó, mal ualme quente tó.

    Wij zeker niet, we dachten er veel over en we lachten ermee, maar we hebben er niet over gesproken.

     

    Opmerkingen:

    • In deze les vinden we een aantal genitieven bij werkwoorden, ze betekenen in dat geval "over". Zo vertalen we dus "ik spreek over mijn huis" door   quetin coanyo en "ik denk over Tirion" door   sanan Tiriondo. Het woordje  is de genitief van ta "dat", we vertalen het door "erover" of "ermee".
    • Het woordje  "zeker niet" is veel sterker dan het reeds bekende ui, we zullen het verder nog tegenkomen bij de gebiedende wijs. Maar hier zien we dat het ook de lange persoonsuitgangen kan krijgen. Zo betekent  ványe "ik niet",  valve "wij niet",  vante "zij niet", enzovoort.
    • In deze les pakken we ook de draad van de verleden tijd weer op. In de lessen 22 tot 24 hebben we gezien dat de verleden tijd gebruikt wordt om de Nederlandse OVT weer te geven, dus "ik at" vertalen we door  manten. Deze vorm geeft echter ook de Nederlandse VTT weer, dus "ik heb gegeten" vertalen we ook met  manten. Er bestaat nog een andere verleden tijd in Quenya die we het perfectum noemen, maar die moet nog wachten tot een latere les.
    • In elk van de lessen van deze week zullen we één van de regels van de verleden tijd bekijken. Er zijn echter een aantal werkwoorden die een volledig onregelmatige verleden tijd hebben, we vermelden ze hierna. Ge moet ze wel trachten uit het hoofd te leren, want het zijn erg vaak voorkomende werkwoorden.

    Regel I1: Als de stam een werkwoord op een t eindigt, dan krijgt dit werkwoord een n voor deze t in de verleden tijd:

    -, , quet-, quente, spreken
    -, , hat-, hante, zwieren

    De werkwoorden op een korte klinker gevolg door – -ta volgen ook deze regel:

    -, , pata-, pante, stappen

    Onregelmatige verleden tijden:

    , , , , zijn
    
    -, , lala-, lande, lachen

     

    Belangrijke woorden:

      miril, mirilli, juweel, juwelen.

  • Les 36 oefening

    

    1.     

    2.  

    3.         

    4.   

    5.     

    6.       

    7.      

    8.      

     

    1. Cendanen ilye parmar tecindo tano.

    2. Quentelve Ondonóreo.

    3. I atani lander rimbave an i tyalië né laliën.

    4. Cendan vora rimbave.

    5. Háran hammasse lúmelisse ar cendean.

    6. Neasse quentes qua ar nildoryar lander sardave.

    7. Paityanen atta culustar ar mancanen massa.

    8. Larcave camin haime i eldaron lúmín.

     

    1. Ik heb alle boeken van die schrijver gelezen.

    2. Wij spraken over Gondor.

    3. De mensen hebben veel gelachen omdat het toneelstuk om te lachen was.

    4. Ik lees altijd veel.

    5. Ik zit enkele uren op een stoel en ik ben aan het lezen.

    6. Opeens zei hij/zij iets en zijn/haar vrienden lachten hard.

    7. Ik betaalde twee goudstukken en ik kocht een brood.

    8. Ik werd snel gewoon aan de elfse uren.

  • Les 37

        -  

          Ve nar i nissi

    Zo zijn de vrouwen

     

    1 –      

    Martamesse mardo quete hyenna ya analelya:

    In een herberg spreekt een klant tegen een andere die dichterbij komt:

    2 –    

    Aiya, mana vinya, Haldan?

    Gegroet, wat nieuws, Haldan?

    3 –     

    Munta usanyave, mana caril sinome?

    Niets speciaals, wat doet gij hier?

    4 –      

    Lartan i núro ar ento verinya,

    Ik wacht op de kelner en nadien op mijn vrouw,

    5 –    

    ya ea i findecános...

    die bij de coiffeur is...

    6 –       

    Sië lai valto! Ar ma cannel munta?

    Veel geluk dan! En hebt ge nog niets besteld?

    7 –       

    Cannen tyé, i núro ta tulune ninna,

    Ik heb een thee besteld, de kelner bracht hem naar mij,

    8 –         

    suncen lanco ar enmentanen i núro as i tyé,

    ik dronk een slok en ik heb de kelner met de thee teruggestuurd,

    9 –       

    an anes ringa ar yando ufárea lisse.

    omdat hij koud was en ook niet zoet genoeg.

    10 –        

    Horro! Tanome verinya, quile ma same sí finderya?

    Bah! Daar is mijn vrouw, welke kleur heeft haar haar nu?

    11 –      

    Nas pia laica ar pia helwa.

    Het is een beetje groen en een beetje lichtblauw.

    12 –      

    Nisseryanna: Melea, ma ánel findelyan quile?

    Tegen zijn vrouw: Melea, hebt ge uw haar een kleur gegeven?

    13 –      

    Nisserya elmendanen: Mana, ma polil cenitas?

    Zijn verwonderde vrouw (met wonder): Wat, kunt ge het zien?

     

    Opmerkingen:

    • Het voorvoegsel - u- keert de betekenis van een adjectief of een bijwoord om: zo wordt  sanya "gewoon, normaal" tot  usanya "ongewoon, speciaal".
    • Het woord  lanco betekent zowel "keel" als "slok".
    • We ontmoeten hier twee voorvoegsels die we bij werkwoorden gebruiken: - ana- betekent "dichterbij" en - en- betekent "terug". In de combinatie  + - en + menta "terug + wegsturen" wordt dit dus - enmenta "terugzenden".

    Regel I2: Als de stam een werkwoord op een c eindigt, dan krijgt dit werkwoord een n voor deze c in de verleden tijd.

    -, , suc-, sunce, drinken
    -, , tac-, tance, vastmaken
    -, , tec-, tence, schrijven

    De werkwoorden op een korte klinker gevolg door – -ca volgen ook deze regel:

    -, , maca-, mance, smeden

     

    Onregelmatige verleden tijden:

    -, , anta-, áne, geven
    -, , sam-, sáme, hebben