• Les 8

       - 

        Sacan martan

    Ik zoek een herberg


    1 –    

    Ma istal mára martan Tiriondesse?

    Weet u een goede herberg in Tirion?

    2 –       

    Ná, istan lai mára ar quilda martan

    Ja, ik weet een erg goede en rustige herberg

    3 –      Erech

    ya ea i mallesse Amano, estas "Erech".

    die ligt in de Amanstraat, hij heet "Erech".

    4 –     

    Mal ta ume Quenyasse esse!

    Maar dat is geen Quenyaanse naam (naam in Quenya)!

    5 –    

    Ná, i esse martamo ná Sindarinesse.

    Ja, de naam van de herberg is in het Sindarijns.

    6 –    

    Ma i haran same esse Quenyasse?

    Heeft de eigenaar een Quenyaanse naam?

    7 –     

    Ná, i esse harno ná Quenyasse.

    Ja, de naam van de eigenaar is Quenyaans.

    8 –          

    É, lelyamme tanna, Tiriondo rantasse ma ea i malle Amano?

    Inderdaad, we gaan er beiden heen, in welk deel van Tirion ligt de Amanstraat?

    9 –   

    I endesse, har i túrion.

    In het centrum, nabij het paleis.


    Opmerkingen:

    • In deze les ligt de klemtoon op een nieuwe naamval: de genitief. Deze naamval vervangt het Nederlandse woordje "van" zolang dit niet over een bezit of een richting gaat (een bezit drukken we uit door een possessief, een richting door de ablatief, we komen daar later op terug).
    • Straatnamen maken ook gebruik van de genitief en zijn vergezeld van een lidwoord:    i malle Amano, letterlijk de straat van Aman.
    • De uitgang –-mme is de derde uitgang voor "wij" (naast – -lme en – -lve), we gebruiken deze als er precies twee personen bedoeld worden in de betekenis "ik en hij" of "ik en zij". De vertaling is dan ook meestal "wij beiden" (er bestaat ook nog een weinig voorkomende uitgang – -ngwe voor "ik en gij").
    • Het woordje ma betekent "welk" als het in het midden van een zin voorkomt:   malle ma "welke straat".


    Belangrijke woorden:

           
    cirya, ciryo, osto, osto, malle, malleo, atan, atano.
    schip, van een schip, stad, van een stad, straat, van een straat, mens, van een mens.

  • Les 8 oefening

    

    1.   

    2.   Erech

    3.      

    4.     

    5.    

    6.        

    7.  


    1. I martan ná quilda.

    2. Esserya ná "Erech".

    3. I haran quete Quenya, Sindarin ar Telerin.

    4. I malle Amano ea i endesse Tiriondo.

    5. I martan ea har i túrion.

    6. Ma istal Tiriondo rantasse ma ea i túrion?

    7. I endesse.


    1. De herberg is rustig.

    2. De naam ervan is "Erech".

    3. De eigenaar spreekt Quenya, Sindarijns en Telerijns.

    4. De Amanstraat ligt in het centrum van Tirion.

    5. De herberg ligt nabij het paleis.

    6. Weet ge in welk deel van Tirion het paleis ligt?

    7. In het centrum.

  • Les 9

       - 

         I malle Amano

    De Amanstraat

     

    1 –       

    Nildonya ar inye tulir talainen i mallesse Amano.

    Mijn vriend en ik komen te voet in de Amanstraat aan.

    2 –      

    Malle sina ná palla ar anda.

    Deze straat is breed en lang.

    3 –       

    Nas quanta luncaron yar carir olya ran.

    Ze is vol wagens die veel lawaai maken.

    4 –     

    I ingasse malleo Amano cenimme i ambo Túna.

    Aan de bovenkant van de Amanstraat zien we de Túnaheuvel.

    5 –     

    Ar nún ea i aldeon Aroso.

    En onderaan is er de Aroslaan.

    6 –      

    Equen nildonyanna: i ran luncaron ná rúcima.

    Ik zeg tegen mijn vriend: Het lawaai van de wagens is verschrikkelijk.

    7 –        

    Ma vora imya? Ma yando i lómisse?

    Is het altijd hetzelfde? Ook ’s nachts?

    8 –        

    Quanda endesse Tiriondo i ran malleron ná lumba,

    In het gehele centrum van Tirion is het lawaai van de straten vermoeiend,

    9 –       

    quanda aure ar i minye lúmi lómio.

    de gehele dag en de eerste uren van de nacht.

    10 –            

    Ettelean ya hare sinome, nas i nwalme minye aurion, ento nas haime.

    Voor een vreemdeling die hier woont, is het de marteling van de eerste dagen, nadien is het een gewoonte.

     

    Opmerkingen:

    • In deze les vinden we de genitief meervoud. De genitief heeft ook een bijbetekenis "afkomstig van"; bvb.  ran luncaron "lawaai afkomstig van wagens".
    • Verder zien we voor de eerste maal een datief,  ettelean. De uitgang is – -n en deze naamval betekent "aan" of "voor" en het onderwerp doet altijd iets ten voordele of ten nadele van het woord in de datief. De "aan" van lijn 4 is een plaats en geven we dus niet met een datief maar met een locatief weer.
    • Het woordje  sina betekent "deze" of "dit" we plaatsen het achter het substantief.
    • Bemerk ook het verschil tussen de uitgangen van  lóme "nacht" en  lúme "uur". In het meervoud eindigen beide woorden op - -i:  lómi "nachten",  lúmi "uren". Maar in de andere naamvallen zien we wel een belangrijk verschil:  lómisse "in/op een nacht",  lúmesse "in/op een uur": bij het woord  lúme worden de uitgangen gewoon aan de nominatief gehecht, maar  lóme is een zogenaamde i-stam en daarom vinden we voor de naamvalsuitgangen ook steeds een -- -i-. De enige manier om de i-stammen te herkennen is door ze in een woordenlijst op te zoeken.
    • Er is een belangrijk verschil tussen  quanda  "de/het gehele" en  quanta "vol". Dit laatste wordt altijd door een genitief gevolgd indien we het gebruiken in de betekenis "vol met".

     

    Belangrijke woorden:

           
    ciryar, ciryaron, ostor, ostoron, maller, malleron, atani, atanion.
    schepen, van schepen, steden, van steden, straten, van straten, mensen, van mensen.